Nieliczne stare domy znajdują schronienie w skansenach, ale większość, odarta już dawno ze strzech, rozpada się bez szans na ratunek. Stoją jeszcze w tradycyjnym układzie, ale pozbawione drewnianych płotów, okrążane dziwacznymi betonowymi budowlami, są już tylko ostatnimi świadkami dawnej urody polskich wsi i miasteczek.

Warto więc pospieszyć się i poszukać z dziećmi starych drewnianych chat. Jeszcze znajdziecie takie miejsca nad Biebrzą.

Jednym z najbardziej fascynujących miejsc, była dla nas wioska Jagłowo, o której dowiedzieliśmy się podczas pokazu slajdów w Kuwasach.

Wieś położona jest wzdłuż Biebrzy, stanowiącej kiedyś jedyną – wodną – drogę, którą można było dostać się do gospodarstw. Drogę asfaltową poprowadzono dopiero długo po wojnie i dojeżdżając nią do Jagłowa, widzi się długie działki, z zabudowaniami położonymi daleko od bram, właśnie przy rzece. Dzięki temu, że jedno z gospodarstw wystawione było na sprzedaż, mogliśmy do niego podejść i przyjrzeć się bliżej. Chatka ze stojącą obok kapliczką i rozpadającą się obórką, powinny moim zdaniem, zostać wykupione przez gminę lub jakąś instytucję, z przeznaczeniem na mini skansen z regionalną ekspozycją podkreślającą niepowtarzalność tej wioski.

Obok domu stoi też stary zmurszały krzyż i bocianie gniazdo…

…a widok od strony Biebrzy jest wprost cudowny. Na pasące się konie i łąki parku narodowego.

Od strony Biebrzy widać jeszcze tradycyjny układ domów w Jagłowie, z których większość niestety swoją dobrą kondycję ma już dawno za sobą…

Rzeką można popłynąć kajakiem lub tratwami, które niedaleko zauważyliśmy…

Na szczęście są jednak i pozytywne przykłady zadbania o miejscową architekturę. Pięknie prezentują się śluzy Kanału Augustowskiego, do których podjeżdżaliśmy co jakiś czas w czasie samochodowych wycieczek wokół Biebrzy. Są dobrze oznakowane i opisane, również po angielsku..

Mi najbardziej podobały się drewniane domki – takie same przy każdej śluzie – dla pracowników, którzy je kiedyś obsługiwali. Piękne miejsce pracy:)

Zajrzeliśmy też do Kiermus z regionalną karczmą (pyszny biały chłodnik!), zabudowaniami hotelowymi, nawiązującymi do miejscowej tradycji i kolekcją starych narzędzi…

…i do dworku Pentowo, który dumnie prezentuje swoje bocianie gniazda. W bezpośrednim otoczeniu gospodarstwa, naliczyliśmy ich 13, choć jest ich podobno więcej.

Malowniczy jest Tykocin, ze swoim barokowym rynkiem, wielkim klasztorem, starymi domkami i zachowanym układem żydowskiej części miasta. Żydzi przed wojną stanowili połowę mieszkańców miasteczka. Dziś pozostało po nich muzeum w starej synagodze i cmentarz, jeden z najstarszych w Polsce. Było dla mnie sporym zaskoczeniem, że jest to właściwie niezadbany teren, ogrodzony brzydkim murem i porośnięty chaszczami. Podobno, ma zostać wkrótce uporządkowany i odrestaurowany.

Podlasie to kraina wielu kultur i religii, np. staroobrzędowców. Dotarliśmy do ich wioski Gabowe Grądy z molenną…

…i wielkim cmentarzem, czynnym i otoczonym opieką przez wciąż aktywną tu miejscową społeczność wiernych.

Na całym biebrzańskim obszarze, widać starania miejscowej ludności o przydrożne kapliczki i stare krzyże. Jest ich ogromna ilość: przy polnych drogach, wśród pól i lasów, a wszystkie pięknie ukwiecone.

Urzędowym wsparciem podtrzymuje się tradycję wypasu „szczęśliwych krów”, które co rano – same – przepływają Biebrzę by paść się w parku narodowym. Dzięki temu, cenne ekologicznie łąki nie zarastają. Wieczorny powrót krów, oglądaliśmy w Brzostowie.

Oto nadciągają, zachęcane nawoływaniami gospodarzy…

…i szczęśliwie dotarły:)

Mam nadzieję, że nie przyjdzie kiedyś dzień, kiedy we wsiach znikną ostatnie drewniane zbudowania. Krowy mogą wtedy nie rozpoznać już drogi powrotnej do domu i na zawsze pozostać na biebrzańskich łąkach;)

/

The post Wokół Biebrzy appeared first on Pikinini.

Tropy były świeże, odciśnięte w piasku wydmy Uroczyska Grzędy…

Ślady zostawiły młodsze osobniki, biegnące zazwyczaj dołem wydmy. Górą podążają dorosłe i ważniejsze wilki, które kontrolują sytuację.

Oprócz tropów, znaleźliśmy też wilcze kupy! Należały do wilków nisko postawionych w hierarchii stada, gdyż zawierały niestrawione resztki sierści, kości, czyli gorszych części zwierzęcia, przy którym drapieżniki żerowały. Najlepsze kęski zjadają oczywiście wilki dominujące i ich odchody są najczęściej jeszcze tak wartościowe pokarmowo, że zostają zjadane przez innych członków stada.

Te ciekawostki usłyszeliśmy od naszej pani przewodniczki. Opowiadała nam również o tym jak natknęła się kiedyś, na upolowanego i nadjedzonego przez wilki łosia! Pokazała nam też kości innego łosia, upolowanego przez wilki, ułożone później przez kogoś obok siebie, bowiem w czasie wilczej uczty, zwierzę jest rozwlekane w różne strony.

Piaszczyste wydmy na Grzędach górują nad bagniskami. Tu zakładali swoje osady zesłańcy carscy i przez wiele lat zmagali się z bardzo trudnymi warunkami życia, pomagając też jednak ukrywającym się później w lasach partyzantom. Dlatego też zostali spacyfikowani przez hitlerowców, którzy zamordowali mieszkańców i już na zawsze zburzyli ich domy. Pozostały po nich fundamenty – w których gnieżdżą się dość liczne tu żmije – i wiszący na jednej z sosen, obraz Matki Boskiej wyniesiony z jednego z domów w czasie czyjejś ucieczki z pożogi.

Na wydmach królują teraz wilki, rosną ciekawe rośliny – takie jak, dwukolorowy pszeniec gajowy, mieszka sporo zwierząt! Obserwowaliśmy tam jamy kopane przez młode borsuki w ramach ćwiczeń usamodzielniających i znaleźliśmy skorupki jaj zaskrońca. Ich zawartość zjadł prawdopodobnie jenot, którego ślady znaleźliśmy w pobliżu…

Z górujących nad bagnami wież widokowych, można obserwować łosie. My widzieliśmy aż cztery! To nasza nagroda za wczesne wstanie, bo gdybyśmy przybyli na wydmy później, łosie leżałyby już – niewidoczne dla nas – w cienistych zagajnikach. Ślady wilków również byłyby pewnie zadeptane przez turystów, choć zdziwieni byliśmy jak mało spotyka się ludzi na szlakach parku. Obecność łosi można poznać po ich kupach, na które znów się natknęliśmy, ale i po śladach żerowania. Na zdjęciu możecie zobaczyć ogryziony do wysokości łosiego pyska świerk i połamane, młode drzewka. Łoś przygina je do ziemi swoim ciężarem, wchodząc na nie okrakiem, tak by dostać się do młodych gałązek.

Dalsza część szlaku wiodącego przez wydmy pozostawała czasowo zamknięta, z powodu okresu gniazdowania orlika grubodziobego. Ptaki te otoczone są specjalnym wsparciem Unii Europejskiej. O projekcie można poczytać na poświęconej orlikom stronie. Szczególnie ciekawe są filmy kręcone przy gniazdach! Koniecznie zajrzyjcie TUTAJ.

Na nas czekała natomiast kolejna atrakcja. Z pomocą specjalnych „tropników” i niezastąpionej pani Ani, uczyliśmy się rozpoznawać zwierzęce tropy. Teraz już na pewno nie pomylimy śladów psa z wilczymi, choć myślę, że nie często będziemy mieli jednak okazję wypróbowywać tę wiedzę w praktyce;) Trudno nam było oderwać się od nauki i drużynowego współzawodnictwa. Ostatecznie, tropy rozpoznawaliśmy już nawet z zamkniętymi oczami! W nagrodę, dziewczynki mogły założyć na stopy, zapinane na rzepy „tropniki” łosia i spróbować poruszać się tak jak on. Oj dobrze, że wilki już wtedy nie polowały;) „Tropnik” wilka odcisnęliśmy też w błocie przy jednym z wejść na szlak. Ciekawe czy kogoś nastraszyliśmy:)

W rewirze wilków mieszka jeszcze inny straszliwy drapieżca. Myślę nawet, że mrówki bardziej boją się jego niż wilka. Widzieliście kiedyś polującego mrówkolwa? Jest niesamowity! Nasza przewodniczka wypatrzyła piaskowe dołki, w których zastawia pułapkę…i hyc… sypie piaskiem w kierunku zbłąkanej mrówki, oślepia ją i ciągnie w otchłań. Czasami jej towarzyszki próbują ją ratować, ciągnąc w drugą stronę, ale napastnik jest zazwyczaj na wygranej pozycji. Kiedy pani Ania wyciągała mrówkolwa z dołka, też próbował oślepić ją piaskiem:)

Zobaczcie mrówkolwa w akcji: TUTAJ

Ten osobnik też zaprezentował się bardzo groźnie!

Z wydm, przenieśliśmy się w rejon Czerwonego Bagna, które swoją nazwę bierze od znajdujących się tu rud żelaza. Woda jest rzeczywiście czerwonawa!

W uroczysku, znajduje się sporo ścieżek edukacyjnych i ciekawych miejsc, np. w specjalnej zagrodzie mieszkają osierocone czy ranne dzikie zwierzęta, którymi opiekują się pracownicy parku. Spodobał nam się też ogromny, ścięty pień drzewa z przyrostami oznaczonymi datami ważnych wydarzeń…

…ścieżka edukacyjna „Borek bartny”, poświęcona popularnemu w dawnych osadach bartnictwu. Dziś, nikt już w Polsce nie potrafiłby wydrążyć barci w żyjącym drzewie. Dlatego zaproszono – trudniących się tą profesją „z dziada pradziada” – Baszkirów z rejonu Uralu. Zostawili oni na jednej z sosen swój znak i barć, w której zamieszkały leśne pszczoły. Oj bardzo chciałabym spróbować takiego miodu!

Niedaleko, rośnie jeszcze inna niezwykła, ogromna i spróchniała „święta sosna”, z kapliczką zawieszoną przez dawnych mieszkańców Grzęd. Drzewo stanowi „kuźnię” dla dzięciołów, które w pęknięciach kory umieszczają szyszki, z których wybierają nasiona.

Dzięki dotknięciu sosny, spełniają się ponoć marzenia!

cdn…:)

/

The post Tropimy wilki i mrówkolwy appeared first on Pikinini.

Dzięki niej, bezpiecznie poznaliśmy trudno dostępne miejsca z ciekawymi roślinami i zwierzakami. Tym bardziej, że łatwo można po prostu nie dostrzec lub nie rozpoznać tego, obok czego przechodzi się bardzo blisko lub wpakować się w niezłe tarapaty, czyli po prostu „w bagno”. Czasami nieszczęśników udaje się z niego wydobyć z pomocą ekip ratowniczych, a czasem przepadają na zawsze…Przytrafia się to podobno wielu ludziom, zarówno miejscowym, jak i turystom z wszystkich zakątków świata, a nawet łosiom, zwłaszcza, jeśli są jeszcze młode i niezaprawione w bagiennych przeprawach.

O, choćby taka niewinna łączka…Widoczne wgłębienia i zdeptane rośliny, to ślady przejścia łosia. Jeśli podążylibyśmy jego śladem, znaleźlibyśmy się nagle „po szyję” w bagnie, bo właśnie tym okazałaby się ta niepozorna zieleń.

Podobnie niebezpieczne byłoby wdepnąć w tę topiel, co pokazała nam pani Ania, zanurzając w niej dwumetrowy drąg.

Na torfowisku wysokim, od którego rozpoczęliśmy naszą wędrówkę, z respektem do otaczających nas grzęzawisk, oglądaliśmy jego skarby…

Poznaliśmy leczniczego widłaka goździstego, niebezpieczny zapach bagna zwyczajnego, które rosnąc tuż obok borówek nadaje im niesamowite właściwości „upajające”! Znaleźliśmy też mięsożerną rosiczkę okrągłolistną, która szczęśliwie okazała się małą roślinką, niezdolną pożreć ręki z aparatem;) Przyglądaliśmy się z bliska grudkom torfu i okrąglutkim kupom łosia…

…a także sieci pająka bagnika, który zgromadził w niej swoje bardzo liczne, ruchliwe dzieci…

Na kolejnym etapie naszej wędrówki, czekała na nas przeprawa przez podmokłe torfowisko niskie. Tu nie groziło nam podobno utonięcie, ale by dostać się do drewnianej wieży widokowej, trzeba było pogodzić się z wędrówką przez głębokie błoto. Niektórzy pozostali w kaloszach (Rozalka), ale reszta zdjęła buty i postanowiła bliżej zapoznać się z bagnem. To w końcu naturalne okłady borowinowe! Okazało się zresztą, że szlak łatwiej było pokonać właśnie na bosaka i choć nogi bardzo trudno nam było później domyć – to bagno najbardziej łapczywie wsysało właścicielkę kaloszy:)

Z wieży widokowej, do której szczęśliwie dotarliśmy, obserwowaliśmy łosie przemieszczające się powoli na tle linii drzew. Za pomocą naszego aparatu, niesposób było je sfotografować, ale z przyjemnością prezentujemy „bezkrwawo” złowioną inną zwierzynę – ogromną ważkę i żaby. Zosia stała się prawdziwym specjalistą w ich łapaniu!

Łosie obserwowaliśmy również z wieży na łąkach przy Carskim Trakcie. W tym miejscu organizowane są zawody w ręcznym koszeniu, czynności, w której ludzi nad Biebrzą wciąż z trudem potrafią zastąpić tylko nieliczne, specjalistyczne maszyny, a która jest niezbędna by zachować przyrodnicze walory parku.

Do obserwacji zwierząt służyła nam luneta, którą rozstawiała pani Ania, duże lornetki, ale również świetnie sprawdzała się mała, dziecięca lornetka Zosi. Całkiem dobrze widać przez nią dalekie obiekty, a z powodu swojej lekkości, świetnie nadaje się do całodziennego noszenia na dziecięcej szyi.

Jadąc dalej, wzdłuż Carskiego Traktu, zatrzymywaliśmy się jeszcze w wielu ciekawych miejscach. Na przykład przy zbudowanym bardzo blisko drogi żeremiu bobrowym. O bobrach chyba już sporo wiemy, ale pani Ania pokazała nam coś nowego, czyli jak długie mogą być zęby tego zwierzaka, które ciągle muszą ścierać.

Nad Biebrzą wydawane jest bardzo ciekawe czasopismo dla dzieci „Nasza Biebrza”. Archiwalne egzemplarze znaleźliśmy w biurze informacji turystycznej w Osowcu i czytaliśmy je w wieczorami w Kuwasach. Z tej gazetki pochodzi to „bobrowe zadanie”. Próbując je rozwiązać, można sporo dowiedzieć się o bobrach…

Niedaleko siedziby małych budowniczych, mieszka wodniczka. Ptak, którego istnienie zagrożone jest wyginięciem, a który szczególnie chroniony jest właśnie nad Biebrzą.

Dłuuugim drewnianym pomostem wkroczyliśmy na porośnięty turzycą teren, zamieszkiwany przez wodniczki, ucząc się przy okazji odróżniać trawę od turzycy. Na drewnianych deskach, wygrzewały się w słońcu spore jaszczurki…

Na okoliczność spotkania z wodniczką, gazetka „Nasza Biebrza”, ma również odpowiednie zadanie:)

Kolejny punkt widokowy – na dolinę Narwii – do którego dotarliśmy, Góra Strękowa pod Wizną, to również miejsce bohaterskiej bitwy kampanii wrześniowej 1939 roku.

W 70-tą rocznicę, odbyła się tu inscenizacja bitwy, a z koncertem wystąpił szwedzki zespół Sabaton, który nagrał piosenkę o Wiźnie. Na ich teledysku, odnajdujemy znajomy nam już krajobraz…

Zbliżał się już zachód słońca, ale my zdążyliśmy dotrzeć jeszcze w dwa ciekawe miejsca.

Z wieży widokowej w Burzynie oglądaliśmy przez lornetki żurawie, czaple i dwa ogromne bieliki siedzące na skraju lasu…

W Brzostowie, główną atrakcją jest przeprawa przez Biebrzę „szczęśliwych krów”, wypasających się samodzielnie na dzikich łąkach. W tym dniu nie zdążyliśmy ich już zobaczyć, ale postanowiliśmy wrócić później. Tymczasem, pani Ania, przygotowała dla nas przyrodnicze zadania! Musieliśmy prawidłowo ułożyć stadia rozwoju różnych owadów i odgadywaliśmy, czym są preparaty zgromadzone w pudełeczkach. Były tu prawdziwe rarytasy – sierść wilka, ząb łosia, wypluwka sowy, jajko zaskrońca… Piękne! I piękny dzień:)

cdn…:)

/

The post Bagiennymi szlakami appeared first on Pikinini.

Gościliśmy w Zagrodzie Kuwasy, położonej bardzo blisko szlaków Biebrzańskiego Parku Narodowego. Styl założenia zainspirowany jest lokalną architekturą skromnych gospodarstw drewniano – kamiennych, których niestety już coraz więcej chyli się ku upadkowi. Dobrze więc, że w Kuwasach, miejscowe tradycje mają szansę cieszyć się dłuższym życiem.

W pensjonacie wypożyczaliśmy wygodne rowery i wyprawialiśmy się na rowerowe wycieczki…

Wybraliśmy się też na kajaki. Płynęliśmy urokliwą i bezpieczną rzeczką Jegrznią (dopływem Biebrzy), którą – z powodu gęsto porośniętych szuwarami, krętych brzegów – podziwiać można właściwie tylko z poziomu jednostki pływającej.

Wszyscy dzielnie wiosłowali. O tak… lewa, prawa, lewa, prawa:)

Wyprawialiśmy się też na dłuższe wycieczki, o których napiszę osobno.

Wieczorami graliśmy często w planszówki, których nie brakuje w Kuwasach, były pokazy biebrzańskich zdjęć i filmów oraz pan akordeonista, który śpiewał podczas niedzielnego barbecue. No tak, objadaliśmy się sporo pysznymi, lokalnymi specjałami, które nam serwowano, ale nie sposób było im się oprzeć.

Oddawaliśmy się też ulubionym zajęciom własnym:)

Zdecydowanym przebojem nad Biebrzą były zwierzaki. Te, które mieszkały w okolicznych lasach, bagnach, krążyły po niebie, ale i te mieszkające w Kuwasach…

Największą atencją dziewczynek cieszyły się chyba konie, zwłaszcza Kastyl i Bonita, które cierpliwie służyły im swoimi grzbietami:)

W zamian, miały za to okazję wysłuchiwać śpiewanej im przez Zosię wieczornej kołysanki:) W małej stajni, w której mieszkały, ulokowały się też ze swoim przychówkiem jaskółki. Karmiły młode zupełnie nie przejmując się obecnością ludzi i spiesząc się przelatywały między naszymi głowami.

Na pewno tam kiedyś wrócimy. Ciekawie będzie poszukać naszego wpisu, który pozostawiliśmy w opasłej księdze gości:)

cdn…:)

/

The post Nasze wakacje nad Biebrzą … appeared first on Pikinini.